Wczesny i dojrzały barok (XVII wiek) – czwarty tom siedmiotomowej Sztuki polskiej – przedstawia dzieje architektury rezydencjonalnej i sakralnej, malarstwa i rzeźby, grafiki i szeroko rozumianego rzemiosła artystycznego (złotnictwo, konwisarstwo, szkło, ceramika, meblarstwo, bursztyniarstwo, tkaniny i hafty) na terenach Polski od lat trzydziestych XVII wieku do początku wieku XVIII. Orientację w bogatym materiale ułatwia tablica chronologiczna oraz obszerny indeks.

„W dziejach Polski wiek XVII odznaczał się niezwykłą wręcz dynamiką wydarzeń. Był to okres wspaniałych triumfów wojennych, zwycięskich konfrontacji z wrogami z północy, wschodu i południa w pierwszej połowie tego wieku, druzgocących klęsk i zdrad połowy wieku, ponownych sukcesów militarnych i politycznych przełomu trzeciej i czwartej ćwierci stulecia. Wojny pierwszej połowy wieku toczyły się na obrzeżach Rzeczypospolitej, w latach 1655-1660 dosięgły centrum jej ziem, ostatnie starcia znów przeniosły się na kresy wschodnie. Pokój panujący wewnątrz Rzeczpospolitej sprzyjał bogaceniu się, wzrastaniu zamożności szerokich warstw społeczeństwa mimo kryzysu, jaki rozpoczął się w Europie Środkowej z momentem wybuchu wojny trzydziestoletniej w 1618 roku…”- pisze we Wstępie nakreślającym tło historyczne i kulturowe prof. Zbigniew Bania, pod którego kierownictwem został opracowany ten tom.

Sztuka polska XVII wieku jest niezwykle zróżnicowana i trudno ją zdefiniować jednoznacznym terminem stylowym. Ogólne określenie „sztuka barokowa” jest swego rodzaju uproszczeniem obejmującym jeszcze niemal manierystyczne mauzolea, swoiste zjawiska artystyczne charakteryzujące Lubelszczyznę, Podlasie, ziemię kaliską, Wielkopolskę, aż po zgodne z klasycyzującą zasadą kompozycji architektonicznej dzieła Tylmana z Gameren.

Odchodzący XVII wiek, mimo burzliwej historii, pozostawił architekturę i sztuki plastyczne w rozkwicie, wpisując je jeszcze mocniej w zachodnioeuropejski nurt przemian stylistycznych – o czym najlepiej świadczy przedstawiony w tym tomie materiał!

Spis treści:

- Wstęp. Tło historyczne i kulturowe

- Architektura

- Malarstwo i rzeźba

- Grafika

- Rzemiosło artystyczne

- Zakończenie

- Tablica chronologiczna

- Bibliografia

- Indeks

Siedmiotomowa SZTUKA POLSKA - stanowiąca kontynuację znakomitego cyklu SZTUKA ŚWIATA - poświęcona dziejom architektury, malarstwa, rzeźby, rzemiosła artystycznego obejmuje:

Tom I - Romanizm

Tom II - Gotyk

Tom III - Renesans i manieryzm

Tom IV - Wczesny i dojrzały barok (XVII wiek)

Tom V - Późny barok, rokoko i klasycyzm (XVIII wiek)

Tom VI - Sztuka XIX wieku

Tom VII - Sztuka XX wieku (w przygotowaniu)