20 sierpnia 1153 roku w klasztorze cystersów w Claivaux, na pograniczu Burgundii i Szampanii, zmarł Bernard de Fontaine znany w historii, nie tylko Kościoła katolickiego, jako święty Bernard, opat z Clairvaux. Jego kanonizacja bardzo szybka, wskazywała na ogromne zasługi opata dla Kościoła rzymskokatlockiego. Bernerd z Clairvaux to wybitny teolog i filozof, niestrudzony agitator walk z innowiercami, archeolog i poeta. Kiedy umierał, pozostawiał po sobie już zupełnie inną Europę. Nie tylko bogatszą materialnie, ale szeroko i chętnie otwierająca się na źródła nowej wiedzy. Europa pierwszych uniwersytetów, gotyckich katedr, Europę przedrenesansową. Święty Bernard zasługuje na miano patrona zjednoczonej Europy, ale Europy ducha wyrosłej z mistycznych tradycji średniowiecza, nie zaś ogarniętej szałem konsupcjonizmu Europy dnia dzisiejszego.